Aan de slag
 
AAN DE SLAG
 
DENKKADER
 
PILOTS
Werkzame ingrediënten
Print pagina
Werkzame ingrediënten
Hier kunt u meer lezen over de werkzame ingrediënten gebaseerd op de ervaringen in de pilots. Het gaat hierbij om:






Succesfactoren

Keuze inhoudelijk thema
Voorafgaand aan de eerste sessie is het onderwijskundig inhoudelijk thema bepaald waaraan gewerkt wordt. De keuze voor het thema is door het team of door de teamleider gemaakt en is gebaseerd op wat op dit moment relevant is voor het team en past bij de context en behoeftes van teams. Per pilot zijn doelen afgestemd op de situatie van het team. Door het team zelf een kwaliteitsdoel te laten kiezen, hebben we kunnen aansluiten bij de bestaande behoeftes en motivatie.

Verantwoordelijkheid voor opbrengsten 
De verantwoordelijkheid en het eigenaarschap voor de verandering op doelen boven de waterspiegel (de HET-doelen) hebben grotendeels bij het team zelf gelegen. Het team en de teamleider hebben een keuze gemaakt aan welk inhoudelijk, concreet kwaliteitsdoel men wilde werken. Het ging om concrete onderwijskundige thema’s zoals SLB, intake, BPV, etc. Dit waren de doelen boven de waterspiegel. De externe begeleiding heeft zich gericht op het bereiken van doelen onder de waterspiegel. In de managementsessies is de opbrengst van de sessies geëvalueerd op basis van de veranderingen onder en boven de waterspiegel. De teamleider kreeg in de loop der tijd steeds meer de verantwoordelijkheid om te sturen op resultaten boven en onder de waterspiegel.
 
Eerste sessie
Het draaiboek voor de eerste sessie bied een goed startpunt voor het traject. In de eerste sessie komen de volgende zaken aan bod:Een gedeeld begrip van kwaliteit wat betreft het gekozen thema.Het inzichtelijk maken van de huidige culturele oriëntatie van het team.Eigenaarschap voor kwaliteitsverbetering op het thema.

Interviews met behulp van Appreciative Inquiry (AI)
Door AI is gewerkt aan een gedeeld begrip van kwaliteit en aan eigenaarschap voor de kwaliteitsverbetering. AI creëert een dialoog. Teamleden gaan met elkaar onderzoeken welke kwaliteitsverbetering men wil in het door hen gekozen onderwerp: wat zijn op dit moment de sterke punten en hoe kunnen ze deze inzetten om de kwaliteitsverbetering te realiseren.

Vervolg na de eerste sessie 
Elke volgende sessie is ingevuld op basis van:
  • Opbrengsten van de vorige sessie
  • De wensen en behoeftes van het management
  • De wensen en behoeftes van het team (vertaald door de teamleider)
  • Advies van de externe begeleiding gebaseerd op het denkkader. Zie daarvoor de checklist voor de managementsessies.

Focus op boven én onder de waterspiegel
In de praktijk van alledag is de neiging groot om met name aan zichtbare veranderingen te werken, terwijl ook niet direct zichtbare veranderingen onder de waterspiegel goed moeten worden bewaakt. Deze laatste zijn gerelateerd aan de betrokkenheid, intenties, motivatie en cultuur van mensen en teams. Het kan gaan om zaken zoals samenwerken, feedback geven, afspraken nakomen enzovoorts.

Externe begeleiding
De externe begeleiding is door de pilots als positief ervaren, met als voordeel dat het als buitenstaander makkelijk is om mensen een spiegel voor te houden en nieuwe zienswijzen en ervaringen in te brengen. Externe begeleiding geeft ook extra druk om aan de slag te gaan. Een externe begeleider staat ook makkelijker los van alle processen die zich afspelen in het team. Iemand van buiten het team kan bijvoorbeeld deze rol van externe begeleider spelen, bijvoorbeeld iemand van de afdeling kwaliteitszorg. Daarnaast is het ook mogelijk om procesbegeleider buiten de instelling te vragen. Klik hier voor de belangrijke taken voor de begeleider op een rij.

Interventies
Om de gewenste doelen te bereiken is het van belang om zorgvuldig de juiste interventies te kiezen. Doelen boven de waterspiegel vereisen andere interventies dan die onder de waterspiegel. Het gaat om het vinden van de juiste balans. Interventies gericht op doelen boven de waterspiegel leveren vaak direct resultaat op en zijn daardoor bevredigend. Het resultaat van interventies onder de waterspiegel is vaak minder zichtbaar en veranderingen zijn pas op langere termijn merkbaar. Probeer met gevoel voor beide resultaten de juiste interventies te kiezen.

Dialoog
Een groot aantal interventies is erop gericht om de dialoog te faciliteren. Door met elkaar in dialoog te gaan, wordt kennis gedeeld en vermenigvuldigd. Om een goede dialoog met elkaar te kunnen voeren, is het belang dat er sprake is van gelijkwaardigheid tussen alle deelnemers. Ieders inbreng en mening is van waarde en mag worden gedeeld. Stimuleer het luisteren naar elkaar. Probeer het direct reageren te voorkomen, zodat er geen discussie ontstaat. Klik hier voor 'spelregels' voor de dialoog.

Laten ervaren
In gesprekken praten we vaak op een abstract niveau over onderwerpen. Vooral degene die zich willen horen, laten van zich horen en anderen houden zich meer op de achtergrond. Niet iedereen geeft zijn mening. Soms is het goed om mensen uit te dagen hun mening te geven en alle verschillende meningen zichtbaar te maken. Pas door de verschillen zo expliciet zichtbaar te maken, wordt het mogelijk om daar het gesprek over te voeren. De verschillen worden zichtbaar en voelbaar. Het zichtbaar maken kan bijvoorbeeld door mensen in de ruimte te laten gaan staan gekoppeld aan het door hen gekozen antwoord. Deze aanpak is in een aantal interventies opgenomen.

Randvoorwaarden

Commitment
Alle betrokkenen dienen met de juiste betrokkenheid en houding deel te nemen aan het proces. Commitment bestaat uit een bepaalde wens en openheid om te willen veranderen. Ook gaat het om het hebben van vertrouwen in de aanpak en in begeleiders. Commitment is iets wat tijdens het proces kan groeien en hoeft dus niet per se vooraf aanwezig te zijn. Wel dient de teamleider vooraf bijvoorbeeld wel open te staan voor veranderingen bij zichzelf en bij het team. Het draaiboek van de eerste sessie is zo opgezet dat de kans groot is dat er na deze sessie commitment bij de aanpak en onderwerp ontstaat.   Commitment wordt gestimuleerd door in elk traject telkens nauw aan te sluiten bij de behoeftes van het team en de teamleider. Wanneer het team bijvoorbeeld concrete resultaten wil zien, bijvoorbeeld een visie op papier, dan is het goed om daar tijd voor in te ruimen. Het is dan aan de begeleider om ervoor te zorgen dat er voldoende aandacht is voor de aspecten onder de waterspiegel. Wanneer er geen commitment is of het niet ontstaat gedurende het traject, dan is het goed om dit bespreekbaar te maken. Zonder het juiste commitment hebben interventies niet het beoogde effect.  

Managementsessies
Het gaat hier om het betrekken van teamleider en management vanaf de start en begeleiding bij de rol die zij spelen in de verandering van het team. Het gaat om de wisselwerking van het gedrag van de teamleider en dat van het team. De teamleider moet in zijn/haar gedrag ondersteunend en sturend zijn op de verandering die het team doormaakt en waarvan hij/zij onderdeel uitmaakt. De teamleider is uiteindelijk degene die het team moet faciliteren, sturen en begeleiden in het leveren van het teamresultaat en wordt gecoacht bij het invullen van deze rol. Na elke teamsessie vond een managementsessie plaats. In deze sessies is besproken hoe het management mee kan bewegen met de verandering die het team doormaakt en wat het management daarvoor nodig heeft. Besproken is wat de huidige rol en positie is van het management ten aanzien van kwaliteitszorg en het situatie waarin het team zich nu bevindt. Verder is gekeken hoe het management gedurende het verloop van het proces meer verantwoordelijkheid kon nemen richting het team en naar de verandering die het doormaakte en daarin kon groeien naar het vergroten van de regie/sturing.

Kwaliteitsdoelen boven en onder de waterspiegel
Op basis van de evaluatie van de pilots is het stellen van doelen boven en onder de waterspiegel succesvol gebleken. Door doelen boven de waterspiegel te benoemen, worden deze concreet gemaakt. Het gaat om een doel dat dichtbij de onderwijspraktijk staat en herkenbaar is voor betrokkenen. Om daarnaast wel toe te werken naar een duurzame verandering is het stellen van doelen onder de waterspiegel belangrijk. Het nut hiervan staat uitgelegd in het denkkader.

Afstemming met de context van het team
 De vier pilots verschilden in doel, groepsgrootte, ontwikkelingsfase, behoefte en aanpak. Bij het samenstellen van het traject per pilot en bij het maken van keuzes zijn deze factoren belangrijk geweest. Elke pilot heeft dan ook zijn eigen traject doorlopen en daarom is het niet mogelijk om een blauwdruk of een uitgewerkt stappenplan te geven. Bij deze aanpak is het nodig om voor elke sessie stil te staan wat de belangrijkste onderdelen van deze sessie moeten zijn. Hiervoor is het belangrijk om telkens de opbrengsten tot nu toe, de voortgang en de behoeftes van de betrokkenen te evalueren. Door deze dynamische en flexibele aanpak is het mogelijk om een zo groot mogelijk effect uit de teamsessies te halen.
REAGEREN
E-mailadres:
Plaats hier uw reactie:
Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies
Cookies
 
Wat is een cookie?
Een cookie is een kleine hoeveelheid gegevens, die door een website op de computer van de bezoeker kan worden achtergelaten. Bij een volgend bezoek kan de website deze data weer uitlezen. Cookies zijn nooit toegankelijk voor andere partijen dan de partij die de cookie heeft geplaatst. Cookies van van deze website zijn veilig. Ze kunnen geen persoonlijke informatie verzamelen en zijn veilig voor uw pc, laptop, telefoon of tablet.
 
Welke cookies gebruikt deze website en waarom?
 
Social media
Facebook, Twitter en andere sociale netwerken moeten weten wie u bent om goed te kunnen functioneren.
 
Google Ananlytics
Wij houden uw gebruik van onze website anoniem bij ten behoeve van de gebruikerservaring.
 
Strikt noodzakelijk
Sommige cookies op deze website zijn strikt noodzakelijk en kunnen niet uitgeschakeld worden.
 
Cookies verwijderen of uitschakelen
Cookies kunt u altijd zelf via uw browser-instellingen verwijderen of uitschakelen. Uitleg over het aanpassen van de cookie-instellingen vind u onder Help in de meeste browsers. Let op: de meeste websites werken niet optimaal wanneer u cookies uitschakelt.